Đi san mặt đất

Thuở xưa, khi trời đất mới sinh ra, mặt đất còn gồ ghề lắm. Chỗ thì cao vống lên, chỗ thì lõm sâu xuống, đi một bước là vấp, hai bước là trượt. Người ta muốn trồng ngô, gieo lúa mà chẳng tìm đâu ra một chỗ bằng phẳng. Nước mưa đổ xuống thì đọng thành vũng, chảy lung tung chẳng ra lối nào.

Các cụ già trong bản bàn với nhau: “Chúng ta phải cùng đi san mặt đất cho bằng.” Người trong bản sang rủ cả muông thú trong rừng cùng đi làm. Nhưng con nào cũng tìm cớ từ chối. Con này bảo: “Chân tôi ngắn lắm, đi xa không nổi đâu.” Con kia bảo: “Tôi còn phải lo đi tìm cái ăn, chẳng rảnh tay.” Có con lại chui tọt vào hang, giả vờ ngủ say, gọi mãi không thưa.

Người trong bản nhìn nhau, rồi bảo: “Thôi, muông thú không làm thì mình tự làm lấy.” Thế là cả bản rủ nhau lên đường. Người lớn vác cuốc, vác xẻng, các cô gái đeo gùi, trẻ con chạy theo bê từng hòn đất nhỏ.

Mọi người làm mãi, làm mãi, hết ngày này qua ngày khác. Mệt thì ngồi nghỉ, chia nhau bát nước, củ khoai, rồi lại vừa hát vừa làm tiếp. Chỗ nào được san tới thì phẳng lì, thành những thửa ruộng, bãi nương rộng mênh mông. Chỗ nào chưa kịp san tới thì vẫn còn cao, thành núi, thành đồi. Những chỗ trũng sâu, nước chảy về, thành sông, thành suối.

Xong việc, cả bản mở hội ăn mừng, ai cũng cười tươi. Muông thú trong rừng ló đầu ra nhìn, thấy ruộng đẹp nương xanh mà mình chẳng góp tay chút nào, ngượng ngùng lủi vào rừng. Từ đó, người Lô Lô có ruộng để cày, có nương để trồng ngô. Mỗi lần nhìn ra những thửa ruộng bằng phẳng, các cụ lại kể cho con cháu nghe chuyện ông bà ngày xưa đi san mặt đất. Nhiều người cùng chung tay thì việc khó mấy cũng làm được.