Ông tổ nghề thêu

Ngày xưa, ở làng Quất Động có một ông quan tên là Trần Quốc Khái. Ông học rộng, hiểu nhiều, lại rất tinh mắt và khéo tay. Một lần, nhà vua cử ông đi sứ sang nước láng giềng ở phương Bắc.

Vua nước ấy muốn thử xem sứ thần nước Nam tài giỏi đến đâu. Vua mời ông lên chơi trên một tòa lầu cao chót vót. Ông vừa lên tới nơi thì người dưới đất đã rút thang mang đi mất. Ông nhìn quanh, chẳng thấy lối nào để xuống, chỉ có một vò nước mát đặt ở góc lầu.

Ngày đầu trôi qua, chẳng ai mang cơm lên, bụng ông bắt đầu đói cồn cào. Giữa lầu có hai pho tượng Phật, ông lại gần thì ngửi thấy một mùi thơm ngòn ngọt. Ông nếm thử một mẩu nhỏ ở vạt áo tượng, hóa ra tượng làm bằng bột chè lam, vừa ngọt vừa bùi. Thế là ông có cái ăn, đói thì bẻ một ít, khát thì uống nước trong vò.

Trên vách lầu treo một tấm trướng thêu, bên cạnh dựng mấy chiếc lọng, ông ngồi ngắm thật kỹ. Ông xem từng mũi kim, từng sợi chỉ, xem cách chỉ màu đan vào nhau thành hoa lá, chim muông. Ông lại tháo lọng ra xem cách người ta căng vải, uốn nan, rồi tự làm lại cho thuộc. Ngày nào ông cũng ngắm, cũng thử, chẳng bao lâu đã thuộc lòng cách thêu và cách làm lọng.

Một hôm, ông đứng bên lan can, thấy mấy con chim lớn dang cánh nằm yên trên gió, cứ thế lượn xuống thật êm. Ông nghĩ: “Chim nhờ đôi cánh mà bay, ta cũng có thể nhờ cái lọng mà xuống.” Ông đã ngắm chim, đo gió suốt nhiều ngày, tính toán thật kỹ rồi mới dám thử. Ông chọn hai chiếc lọng to nhất, mỗi tay giữ một chiếc, rồi chờ một cơn gió nhẹ. Gió nổi lên, ông bước ra, hai chiếc lọng phồng lên như hai cánh chim, gió đỡ ông hạ xuống từ từ. Chân ông chạm đất nhẹ nhàng như bước xuống bậc thềm. Vua nước ấy biết chuyện, đành phải công nhận sứ thần nước Nam thật giỏi, rồi cho ông lên đường về nước.

Trở về làng Quất Động, ông gọi bà con lại, cầm kim chỉ dạy từng mũi thêu, dạy cả cách căng lọng. Chẳng bao lâu, cả làng ai cũng thêu khéo, rồi người các làng xung quanh cũng tìm đến học. Người ta nhớ ơn ông, gọi ông là ông tổ nghề thêu.