Sự tích ao Bà Om

Ở Trà Vinh có một cái ao rộng mênh mông, nước trong xanh, bốn bề là hàng cây dầu già rễ uốn lượn. Người Khmer gọi đó là ao Bà Om, và kể cho nhau nghe sự tích của cái ao ấy.

Ngày xưa, trong vùng có một lệ cũ: con gái phải mang trầu cau đến nhà con trai để hỏi cưới. Các cô gái thấy lệ ấy thật ngại ngùng, bèn rủ nhau đi gặp các chàng trai để bàn chuyện đổi lệ. Hai bên bàn mãi, cuối cùng thống nhất sẽ thi đào ao. Bên nam đào một cái ao, bên nữ đào một cái ao, cùng bắt đầu từ lúc trời tối. Hễ thấy sao Mai mọc lên ở phía đông thì cả hai bên phải ngừng tay. Bên nào đào được ao to và sâu hơn thì thắng, bên thua sẽ phải đi hỏi cưới từ nay về sau.

Người dẫn đầu các cô gái là bà Om, một người vừa xinh đẹp vừa thông minh. Các chàng trai thì cười ha hả, vì nghĩ con trai khỏe hơn, chắc chắn sẽ thắng.

Đêm ấy, trăng lên, cả hai bên cùng bắt tay vào đào. Bên nam người nào cũng lực lưỡng, cuốc đất phăm phăm, chẳng mấy chốc ao đã to. Bên nữ cũng chăm chỉ, nhưng đến nửa đêm ao vẫn chỉ bằng một nửa ao bên nam. Đến nửa đêm, các chàng trai thấy mình đã hơn xa, bèn ngồi nghỉ, ăn bánh, uống nước, hát hò.

Bà Om nhìn quanh rồi nghĩ ra một mẹo. Bà lấy một chiếc đèn lồng, thắp sáng rực, buộc lên ngọn một cây sào thật cao. Bà cho người lặng lẽ dựng cây sào ở phía đông, xa xa sau rặng cây. Ánh đèn lấp lánh trên cao, trông y hệt như ngôi sao Mai vừa mọc.

Các chàng trai ngước lên, reo lên: “Sao Mai mọc rồi, nghỉ thôi anh em ơi!” Họ buông cuốc, nằm lăn ra bờ ao ngủ một giấc ngon lành. Còn bên nữ thì không ai nghỉ, cứ thế cùng nhau đào tiếp suốt đêm. Đến khi sao Mai thật mọc lên, ao của các cô gái đã vừa to vừa sâu.

Sáng ra, các chàng trai tỉnh dậy, nhìn hai cái ao mà ngẩn người. Ao của bên nữ to hơn ao của mình nhiều lắm. Các chàng trai gãi đầu, rồi cũng vui vẻ chịu thua. Từ đó, theo lời đã hứa, con trai mới là người mang trầu cau đi hỏi cưới. Cái ao lớn được đặt tên là ao Bà Om, để nhớ đến người phụ nữ thông minh năm xưa.