Sự tích con khỉ

Ngày xưa, có một cô gái nghèo phải đi ở cho nhà một lão trưởng giả. Cô làm việc quần quật từ sáng đến tối, quanh năm chỉ mặc một bộ áo vá. Mặt mũi cô lúc nào cũng lấm lem tro bếp, chẳng ai để ý đến cô. Cả nhà trưởng giả thì keo kiệt và hay cáu gắt.

Một hôm nhà trưởng giả làm giỗ, khách khứa ăn uống linh đình. Cô gái phải gánh nước suốt từ sáng, hết chuyến này đến chuyến khác. Đến chuyến thứ mười, cô mỏi quá, ngồi xuống bờ giếng, buồn tủi rơi nước mắt. Bỗng có một ông cụ râu tóc bạc phơ, chống gậy đi tới, xin cô một ngụm nước. Cô vội múc nước mát mời ông, ông lại bảo ông đói lắm. Cô nhớ ra phần cơm của mình còn để dành, liền mang ra mời ông ăn.

Ông cụ ăn xong, mỉm cười bảo: “Ta là Bụt, ta thấy con có tấm lòng tốt.” Bụt bảo cô lội xuống giếng, thấy bông hoa nào đẹp thì mút lấy. Dưới giếng nở đầy hoa, có bông màu trắng, có bông màu đỏ. Cô gái chỉ chọn mấy bông hoa trắng nhỏ xinh mà mút. Lên đến bờ, cô bỗng thấy người nhẹ nhõm, da dẻ hồng hào, áo vá cũng hóa thành áo mới. Cô cúi nhìn bóng mình dưới nước, thấy một cô gái xinh tươi như bông hoa.

Cô gái gánh nước trở về, cả nhà trưởng giả nhìn mà không nhận ra. Nghe cô kể lại, cả nhà vội vàng kéo nhau chạy ra giếng. Thấy ông cụ vẫn ngồi đó, họ xúm lại mời xôi mời bánh rối rít, nhờ ông giúp cho. Bụt cũng bảo họ lội xuống giếng, y như đã bảo cô gái. Lão trưởng giả nghĩ bụng: “Hoa trắng đã đẹp thế, hoa đỏ chắc còn đẹp gấp mười.” Cả nhà tranh nhau tìm hoa đỏ, mút lấy mút để, chẳng ai chịu nhường ai. Vừa lên tới bờ, người nào người nấy thấy ngứa ran khắp mình. Lông mọc ra lún phún, rồi dài ra, phủ kín cả tay chân. Sau lưng ai cũng mọc ra một cái đuôi dài, ngoe nguẩy. Họ nhìn nhau, kêu “khọt khẹt”, chẳng nói được tiếng người nữa. Ngượng quá, cả nhà kéo nhau nhảy lên cây, chuyền cành chạy tuốt vào rừng sâu.

Từ đó trong rừng có loài khỉ, suốt ngày nhảy nhót, chuyền cành, kêu khọt khẹt. Còn cô gái hiền lành thì sống vui vẻ, ai trong làng cũng quý mến cô. Người ta bảo nhau: lòng tốt sẽ được đền đáp, còn tham lam thì chỉ chuốc lấy điều không hay mà thôi.