Mồ Côi xử kiện

Ngày xưa, ở vùng núi nọ có một bác nông dân đi chợ xa. Giữa trưa nắng, bác ghé ngồi nghỉ dưới mái hiên một quán ăn ven đường. Bác mở gói xôi mang theo ra ăn, trong quán đang nướng thịt, mùi bay ra thơm lừng. Ăn xong, bác uống ngụm nước, cảm ơn rồi định đi.

Lão chủ quán chạy ra, nắm áo bác lại. Lão nói: “Bác đã ngửi mùi thơm của quán tôi suốt bữa, bác phải trả tiền cho tôi.” Bác nông dân ngạc nhiên: “Tôi ăn xôi của tôi, có ăn gì của quán đâu mà phải trả?” Lão nhất định không chịu, cứ đòi bác phải đưa năm đồng bạc. Hai người cãi nhau mãi, cuối cùng kéo nhau đi tìm người phân xử.

Trong vùng có một chàng trai tên là Mồ Côi. Chàng hiền lành, sáng suốt, ai có chuyện tranh cãi cũng tìm đến nhờ chàng phân xử. Mồ Côi ngồi nghe lão chủ quán kể, rồi quay sang hỏi bác nông dân. Bác thật thà thưa: “Tôi có ngửi thấy mùi thơm thật, nhưng tôi không ăn miếng nào của quán.” Mồ Côi gật đầu: “Đã ngửi thì phải trả, bác có bao nhiêu tiền?” Bác nông dân rầu rĩ móc túi, chỉ có đúng một đồng bạc. Lão chủ quán đứng bên, mặt mày hớn hở.

Mồ Côi lấy ra một cái bát, bảo bác bỏ đồng bạc vào rồi úp một cái bát khác lên trên. Chàng nói: “Bác hãy xóc bát thật kêu, xóc cho đến khi tôi bảo thôi.” Bác nông dân cầm bát lắc lên, đồng bạc nảy trong bát kêu leng keng, leng keng. Lắc một lúc lâu, Mồ Côi mới giơ tay bảo dừng. Chàng quay sang lão chủ quán: “Ông nghe rõ tiếng tiền chưa?” Lão ngơ ngác: “Nghe thì nghe rồi, nhưng tiền đâu?” Mồ Côi mỉm cười: “Bác ấy chỉ ngửi mùi thức ăn, nên ông cũng chỉ được nghe tiếng tiền thôi.” Chàng nói tiếp: “Mùi đổi lấy tiếng, vậy là hai bên đã xong nợ với nhau rồi.”

Mọi người đứng xem đều bật cười, khen Mồ Côi xử thật khéo. Lão chủ quán đỏ mặt, chẳng nói được câu nào, lặng lẽ quay về quán. Bác nông dân cất đồng bạc vào túi, cảm ơn Mồ Côi rồi vui vẻ lên đường. Người tham lam thì chẳng được gì, còn người ngay thẳng thì luôn có người bênh vực.